W naszym zarysie obuwia nie podawaliśmy wzmianek o obuwiu w Polsce Pragniemy tej sprawie poświęcić parę słów osobno. Kiedy przeglądamy historię naszych dziejów od zarania Istnienia państwa polskiego, zdajemy sobie sprawę z tego. że na kształtowanie się naszych zwyczajów w dziedzinie ubiorów niewątpliwie wpływ mieli nasi sąsiedzi. Położenie geograficzne naszych ziem jest takie, że byliśmy i jesteśmy nadal otoczeni narodami nie tylko słowiańskimi, lecz i innymi. W ubiorach naszych przodków mogły się znaleźć jakieś elementy zapożyczone. Wszelkie kontakty naszych dworów książęcych, królewskich, magnackich zawsze przyczyniały się do rozpowszechniania w kraju nowości ż zakresu mody i dotyczyły nie tylko pełnego, ubioru, ale także i obuwia. Pamiętamy również i to. że każda moda.przychodząca z Zach do Polski.zawsze była u nas opóźniona.Na koniec bierzemy pod uwagę i ten fakt,że o przyjęciu się u nas jakichś nowości, tj. modnych modeli ubioru lub jego szczegółu np. obuwia, decydował w dużym stopniu osobisty smak u1 ^rojącego się,jego storunek do rodzimej tradycji oraz jego temperament, nie mówiąc o względach towarzyskich i wiążących formach etykiety.Dlaczego o tym piszemy? Dlatego, że niejednokrotnie w tym samym środowisku widziało się dwa róż ne style ubiorów Jako przykład niech posłuży fakt mający miejsce w rodzinie króla Sobieskiego. Podczas gdy królowa Marysieńka i jaj otoczenie ubierało się według mody francuskiej XVII wieku t j za Ludwika XIV» sam król Jan HI wraz ze swoją świtą nosił ubiory tzw. polskie typu orientalnego. Wyjaśniamy to dlatego aby zwrócić uwagę tym wszystkim, którzy będą korzystać z podręcznik5w kostiumologieznych pochodzących z wydawnictw zachodnioeuropejskich; dokumentując materiały dotyczące ubiorów polskich i ich części powinni wziąć te fakty pod u-wagę. Przejdźmy obecnie do krótkiego opisu obuwia w Polsce. Jeśli chodzi o czasy najwcześniejsze to z licznych opisów naszych dziejów i charakterystyk ludu polskiego wynika że najprostszym typem obuwia były łapcie czyli chodaki oraz buty z cholewami. Łapcie kapce, chodaki, łyczaki przypominają typowe wzory o-buwia ludowego Poleszuków, Hucułów podkarpackich względnie kierpców góralskich. Noszono wtedy spodnie długie, zwężające się ku dołowi, stopy owijano onucami, następnie wkładano łapcie obwiązując nogi rzemiennymi paskami na krzyż wokół łydek. Do wyrobu chodaków stosowano korę łykową oraz skóry miękkie, garbowane, z włosiam wewnątrz lub zewnątrz obuwia. Chodaczki kobiece różniły się od męskich delikatnością wykonawstwa oraz wymiarami porównajmy kierpce góralek i górali zakopiańskich. Na książęcych dworach książę i jego świta, ubierając się. według panujących zwyczajów na dworach sąsiadów, wdziewali obuwie typu bizantyńskiego. Pojawiały się więc modele obuwia ruskiego, czeskiego, niemieckiego i węgierskiego pochodzenia, patrz niektóre rys.i na str od 22 do 25. V średniowieczu natomiast, w miarę, jak osadzali się w Polsce różni koloniści niemieccy i czescy, rekrutujący się z rzemieślników lub kupców, pojawiają się w naszych miastach i osiedlach wzory obuwia gotyckiego. Tak samo było z obuwiem noszonym przez środowisko dworskie, kler i środowisko uniwersyteckie. Mamy więc do czynienia z pantoflami o wydłużonych nosach, ciżemkami kobiecymi z płytkimi cholewkami, trzewikami z cholewkami do połowy łydek itp. Obuwie średniowieczne nazywało się według ówczesnych terminów;skórnie, skórznie lub trzewioe. W okresie renesansu dwór polski ubierał się według mody włoskiej. W czasie reformacji mieszczaństwo polskie, część magnatów, przedstawiciele nauki i sztuki ubierali się z niemiecka, nosząc m.in. obuwie ze spłaszczonymi czubkami nosów, z charakterystycznymi wycięciami w skórze Od wieku XVI począwszy trudno o ścisłą datę wśród szlachty polskiej staje się popularny wysoki but z cholewą Biegającą kolan. Odmiany tego buta są różne, zależnie od stopnia wpływów, nadchodzących z zewnątrz. Różnice między butami, wyrabianymi na ziemiach zachodnich,a tymi, które wyrabiano na kresach wschodnich, polegały na technice garbowania skóry oraz na lokalnych upodobaniach. But zwany polskim według opisu Br. Gembarzewskiego autora dzieła pt. "Wojsko polskie" charakteryzował, się tyra, że posiadał cholewki sięgające tylko do połowy łydek i że miał brzegi tych cholewek ścięte równo. Same cholewki były sztywne, przy tylniku układane w regularne składki harmonijki. Początkowo obcasów osobnych j;1e po3ialał, jedynie w miejscu pod piętą przewidziane było zgrubienie podeszwy z wkładką drewnianą, do którego przybija no żelazne podkówki wysokie nieraz do 4 centymetrów Potem, a dotyczy to juz wieku XVII, buty oti ^mują obcasy słupkowe od środka wycięte w łuk, łączący się z płaszczyzną podeszwy. Do tych obcasów również przybijano podkówki płaskie, podobne do końskich, które bielono lub posrebrzano. Równocześnie w tym samym wieku, w miarę rozwoju wydarzeń historycznych kontakty z Rosją, Turc j ą, Włochami , Węgrami, szlachta przyswaja 8obie nowe wzory butów o typie orientalnym. Charakterystyczną cechą tych butów są wydłużone w szpic i lek-ko podnoszące się do góry czubki nosów; cholewki są miękkie,sięgają do kolan i składają się w fałdy,a obcasy są niskie, podbite płaskimi podkówkaml. Węgierskie buty miały cholewki nieco sztywniejsze,Ł brze- gami ściętymi do tyłu, poza tym posiadały wykroje na przodzie lub z boku. W miejscach tych przyczepiano jako ozdobę małe kutasiki nie zawsze. i , Buty szlacheckie były kolorowe, najczęściej ozerwone i żółte. Niektórzy magnaci ». XVII pozwalali sobie na taki zbytek, że do każdego stroju dobierali obuwie w takim kolorza, w jakim była tkanina ubioru; więc oprócz czerwonego i żółtego również niebieski, zielony, fioletowy, biały itp. Chłopi i drobna szlachta tzw. szaraczkowa nosili buty czarne. Szlachtą, pragnąc w jakiś sposób odróżnić się od chłopów, a także podkreślić swą społeczną przynależność wymieniała przy szwy w butach na inny niż cały but kolor. Np. przy czarnych cholewach przyszwy były czerwone lub żółte. Jak dalece barwny but określał podział między warstwami społeczeństwa świadczą dwa znane powiedzonka: "Znać pana po cholewach" lub "Czerwone i żółte cholewy do stołu a czarne za drzwi!" - co tłumaczyło się tak, że tylko szlachta miała prawo zasiadać przy jednym atole biesiadnym, a chłopi lub służący poza tym stołem, tzn. w innej izbie lub na dworze. Nie będziemy wracali do opisu obuwia, używanego w pałacach królewskich lub magnackich, gdzie panowała moda typowo zachodnia, wynikająca z upodobań panującego. Każdy nowo wybrany król przyjeżdżał do Polski z całym sztabem swoioh dworzan, ubierających się wedle aktualnej w jego kraju mody, a nasza arystokracja, znajdująca się najbliżej dworu, podchwytywała szybko nowe typy ubioru. Tak więc mamy wzory szwedzkie, nie-miecko- prus kie, austriackie, rosyjskie, francuskie. W tym samym czasie szerokie warstwy społeczeństwa polskiego utrzymują tradycje polskie. Na podstawie tego, oo wyżej powiedziano, charakterystyczne wzory obuwia XVII i XVIII w. oparte o źródła kostiumowe Zachodu, znajdziemy w rysunkach na str. 41-43« Nie inaczej przedstawia się sprawa mody na naszych ziemiach po utracie niepodległości. Warstwy arystokratyczne,zte-miaństwo, wzbogaceni przedstawiciele mieszczaństwa polskiego ubierają się według mody francuskiej i angielskiej w takich wariantach, jakie obowiązywały na dworach Francji, Austrii, Prus i Rosji. Wzory i różna gatunki obuwia, produkowanego systemem fabrycznym,znajdują w Polsce chłonnego nabywcę, toteż śmiało możemy korzystać z przykładów podanyoh na rysunkach ZśtrMrSZ ponieważ wszystkie modele obuwia były podchwytywane przez nasze warsztaty szewskie, których wyroby znane były w różnych krajach europejskich. Co się tyczy obuwia wysokiego Autów, których wyrób w Polsce stał się w pewnym stopniu naszą chlubą, to warto wspomnieć o tym. że bardzo dużo modeli utrzymuje się do dziś na wsi polskiej i że są one niewątpliwie jakimś odbiciem wzorów z poprzednich epok.
szkoła masażu Katowice | pozycjonowanie stron szczecin | daemon download | Maszyny do szycia | Kollegium Baltikum Szczecińska Szkoła Wyższa | darmowy test iq | podryw
